Obowiązują od 1 stycznia 2018 r.

Zasady w formacie PDF

Zasady dopuszczalności słów

W grze Scrabble używa się jedynie wyrazów pospolitych, spełniających odpowiednie reguły ortograficzne i gramatyczne. Dozwolone są odmienne i nieodmienne części mowy, łącznie z poprawnie utworzonymi formami odmiany. Wszystkie dopuszczalne słowa i formy gramatyczne zawiera Oficjalny Słownik Polskiego Scrabblisty (OSPS). O zawartości i aktualizacjach Słownika decyduje Komisja Językowa Polskiej Federacji Scrabble, na podstawie obowiązujących w grze kryteriów dopuszczalności słów. Przy podejmowaniu decyzji o włączeniu słów do OSPS lub o ich odrzuceniu Komisja kieruje się przede wszystkim:
Nie jest konieczne, aby słowo występujące w OSPS było odnotowane w którymś ze słowników języka polskiego (powodem nieodnotowania są zwykle różnice w przyjętych kryteriach doboru haseł lub nieregularne aktualizacje ich zasobu).

Za słowa niedopuszczalne uznaje się:

Rozstrzygnięcia szczegółowe

  1. Za dozwolone uznaje się słowa występujące tylko w kontekście innych słów, w szczególności:
    1. rzeczowniki w miejscowniku [np. (w) oknie, (na) polach];
    2. formy czasowników używanych tylko z się (np. boisz, bojący, baniem od bać się);
    3. formy używane tylko w połączeniach z innymi słowami, jeśli swą budową w sposób oczywisty wiążą się słowotwórczo z innymi pełnoznacznymi słowami – takie jak poprzedzone przyimkiem po słowa zakończone na -sku, -cku, -dzku, utworzone od przymiotników zakończonych na -ski, -cki, -dzki (np. polsku od polski, poetycku od poetycki, ludzku od ludzki).
  2. Słowa, które powstają przez dołączenie do słowa dozwolonego cząstek mających zgodnie z polską ortografią pisownię łączną, są dozwolone w bardzo ograniczonym zakresie.
    1. Partykułę przeczącą nie- można dodawać jednokrotnie do wszystkich niezaprzeczonych:
      • form przymiotników odmiennych w stopniu równym (np. nieboski, nieczeska), z wyłączeniem form zakończonych na -sku, -cku, -dzku;
      • form przysłówków w stopniu równym pochodzących od przymiotników odmiennych (np. niedługo, nieściśle);
      • form gerundiów, czyli rzeczowników odsłownych (np. niegranie, niebicie);
      • form imiesłowów przymiotnikowych czynnych (np. nieidący, niemająca), biernych (np. niedany, niewbita) i przeszłych (np. nieposiwiały, nieopadła).
      • Ponadto dopuszczalne są wybrane słowa zawierające partykułę nie- (np. niepogoda, nietrudny, niemało). Niedozwolone jest dodawanie partykuły nie- więcej niż jednokrotnie (np. nieniepogoda, nienietrudny, nieniemało).
    2. Partykułę -ż/-że można dodawać do form czasownika w trybie rozkazującym (np. jedzże, idźcież); inne połączenia z czasownikami są niedozwolone (np. jestże, kupiłże, przyszliż). Dopuszczalne są ponadto wybrane słowa zawierające partykułę -ż/-że [lista nr 3]. Niedozwolone jest dodawanie partykuły -ż/-że więcej niż jednokrotnie (np. jedzżeż, ożeż, żeż, niechżeż, niechżeżby, cóżże).
    3. Pisownia łączna z cząstką partykułową -ć/-ci jest dopuszczalna tylko w przypadku wybranych słów [lista nr 4].
    4. Pisownia łączna z cząstką zaimkową -ń (= niego) jest dopuszczalna tylko w przypadku wybranych przyimków [lista nr 5]
    5. Cząstkę partykułową -by można dodawać do form czasowników w trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej czasu przeszłego, tworząc w ten sposób formy w trybie warunkowym (np. skróciłby, skróciłaby, skróciłoby, graliby, grałyby). Dopuszczalne są ponadto wybrane słowa (głównie spójniki i partykuły) zawierające partykułę -by [lista nr 6].
    6. Ruchome końcówki czasownikowe: -(e)m, -(e)ś, -(e)śmy, -(e)ście, odpowiadające formom pierwszej i drugiej osoby liczby pojedynczej i mnogiej, można dodawać:
      • do form czasowników w trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej czasu przeszłego (np. skróciłem, skróciłam, skróciłom, graliśmy, grałyśmy);
      • do form czasowników w trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej w trybie warunkowym, o których mowa w podpunkcie 2e (np. skróciłbym, skróciłabym, skróciłobym, gralibyśmy, grałybyśmy);
      • do słów zawierających partykułę -by [lista nr 6] (np. alebym, chybabyś, czyżbyśmy, obyście);
      • do spójnika by (formy: bym, byś, byśmy, byście);
      • do partykuły byle (formy: bylem, byleś, byleśmy, byleście);
      • do partykuł: bodaj (formy: bodajem, bodajeś, bodajś, bodajeśmy, bodajśmy, bodajeście, bodajście), bogdaj (formy: bogdajem, bogdajeś, bogdajś, bogdajeśmy, bogdajśmy, bogdajeście, bogdajście).
      • Niedozwolone jest dodawanie końcówek czasownikowych: -(e)m, -(e)ś, -(e)śmy, -(e)ście do innych słów (np. alem, pókim, boś, głupiś, toś, tuś, tyś, myśmy, późnośmy, gdzieżeście, lekarzaście).
  3. Część czasowników występujących w polszczyźnie to czasowniki defektywne, które nie mają kompletu form fleksyjnych. W przypadku tych czasowników dopuszczalne są tylko niektóre formy odmiany [lista nr 7].
  4. Istnieją w polszczyźnie formy nieznajdujące zastosowania w żywym języku lub znajdujące je tylko w ograniczonym zakresie (tzw. formy potencjalne) – które są jednak gramatycznie poprawne i tym samym dopuszczalne. Takimi formami są w szczególności:
    1. liczba mnoga wszystkich rzeczowników odmiennych (np. dekadentyzmy, tlenom, trwaniach, aluminia, młodzieże), nawet jeśli w słownikach języka polskiego są one opatrzone skrótem „blm” (bez liczby mnogiej) – formy liczby mnogiej znajdują uzasadnienie w kontekstach, w których mowa o różnych rodzajach czy specjalistycznych odmianach przywoływanych substancji, pojęć, zjawisk, zbiorowości itp.;
    2. „nieosobowy” mianownik liczby mnogiej rzeczowników męskoosobowych (np. prałaty, rajdowce, sędzie, pogany, ziemiany) – formy takie, utworzone regularnie, są nie tyle archaiczne, ile familiarne (np. nasze dzielne komandosy) lub deprecjonujące (np. te okrutne belfry); niektóre spotyka się względnie często we współczesnej polszczyźnie (np. doktory);
    3. wołacz wszystkich rzeczowników (np. abstynencjo, prośbo, nóziu);
    4. rodzaj męskoosobowy wszystkich przymiotników i imiesłowów nieodnoszących się znaczeniowo do osób (np. gniadzi, napotni, murowani) – formy takie znajdują uzasadnienie w przypadku personifikacji, w przypadku znaczenia przenośnego lub w połączeniu z rzeczownikiem użytym przenośnie (np. gniadzi mieszkańcy stadniny, napotni bohaterzy reklam środków medycznych, murowani faworyci);
    5. przymiotniki i imiesłowy występujące w rodzaju gramatycznym niezgodnym z ich naturalnym odniesieniem ze względu na płeć [np. żonata, zamężny, zamężni, źrebiący (się)] – formy takie znajdują uzasadnienie w połączeniu z odpowiednim rzeczownikiem rodzaju męskiego bądź rodzaju męskoosobowego (np. żonata osoba, zamężny podlotek, rodzice żonaci i zamężni, rzadko źrebiący się gatunek);
    6. pierwsza i druga osoba liczby pojedynczej rodzaju nijakiego wszystkich czasowników niedefektywnych (np. świeciłom, dojrzałobym, chciałoś, poznałobyś) – form takich można użyć w przypadku personifikacji obiektu lub przedmiotu, którego nazwa występuje w rodzaju nijakim (np. słońce, jabłko);
    7. pierwsza i druga osoba czasowników niedefektywnych nieodnoszących się znaczeniowo do osób (np. mżę, liniałaś, dżdżyłybyśmy, sparciejecie) – form takich można użyć w przypadku personifikacji;
    8. tryb rozkazujący i formy nieosobowe czasu przeszłego wszystkich czasowników niedefektywnych (np. muś, wólmy, siąpiono, byto);
    9. zakończona na -ij/-yj wariantywna wersja dopełniacza liczby mnogiej rzeczowników, które w dopełniaczu liczby mnogiej mają końcówkę -ii/-ji (np. bazylij, feeryj, gracyj, wakacyj, caccyj);
    10. zakończona na -cze tradycyjna wersja wołacza liczby pojedynczej rzeczowników męskoosobowych, które w mianowniku liczby pojedynczej mają końcówkę -ec (np. akowcze, japończe, bywalcze).
  5. Oficjalny Słownik Polskiego Scrabblisty służy do sprawdzania dopuszczalności słów podczas turniejów. Werdykt OSPS jest ostateczny, chyba że jest on bezsprzecznie nieprawidłowy (np. brak dopuszczalnego wyrazu portami mimo dopuszczalności odmiennego wyrazu port) – w takim przypadku ostateczną decyzję podejmuje sędzia turnieju.

Listy słów

  1. Słowa pochodzące od marek, modeli i nazw handlowych produktów (w nawiasach znaczenia):
  2. adidas (but sportowy), discman (typ odtwarzacza), dżambo (dżambo dżet – wielki pasażerski samolot odrzutowy), dżet (dżambo dżet – wielki pasażerski samolot odrzutowy), dżip (typ auta), elektroluks (dawniej odkurzacz), jacuzzi (wanna z hydromasażem), jale (typ zamka do drzwi), jeep (typ auta), junkers (dawniej piecyk gazowy), maggi (typ przyprawy do zupy), martens (typ glana), martini (koktajl z dżinu i wermutu), meleks (typ auta), pampers (pielucha), pershing (przenośnie o kimś lub o czymś bardzo szybkim), perszing (przenośnie o kimś lub o czymś bardzo szybkim), walkman (typ odtwarzacza), yale (typ zamka do drzwi)
  3. Wykrzykniki o podwojonych literach (w nawiasach dopuszczalne wersje z pojedynczą literą):
  4. aa, bee (be), brr, buu (bu), bzz, chrr, drr, ee, frr, grr, hmm (hm), hurra (hura), ii, mee (me), mrr, muu (mu), oo, pff, prr, pss, trr, tss (ts), uff (uf), uu, wrr
  5. Słowa z cząstką partykułową -ż/-że (gwiazdki oznaczają wyrazy odmienne):
  6. alboż, ależ, azaliż, bodajże, bogdajże, cóż*, czyjże*, czyliż, czyż, dalejże, dlaczegoż, dlaczegóż, dlategoż, dlategóż, dokądże, dopieroż, dopokądże, dopókiż, dośćże, ejże, gdybyż, gdyż, gdzież, hejże, ileż*, jakiż*, jakoż, jakże, jednakowoż, jednakże, jegoż, jegóż, jejże, jeszczeż, kędyż, kiedyż, którędyż, któryż*, któż*, małoż, możnaż, niechajże, niechże, niemalże, nieomalże, nieprawdaż, niktże*, noż, obyż, omalże, onże*, otóż, ówże*, oż, pokądże, pókiż, prawdaż, przecież, samże*, skądże, takiż*, takoż, także, tamże, tenże*, toż, trzebaż, tuż, tyleż*, wieleż*, wszakoż, wszakże, zaliż, znowuż, żebyż
  7. Słowa z cząstką partykułową -ć/-ci:
  8. boć, jużci, podobnoć, ponoć, toć, wolnoć, zawszeć
  9. Słowa z cząstką zaimkową -ń (= niego):
  10. bezeń, dlań, doń, nadeń, nań, odeń, oń, podeń, poń, przedeń, przezeń, weń, zań, zeń
  11. Słowa z cząstką partykułową -by:
  12. aby, aczkolwiekby, alboby, albożby, albowiemby, aleby, ależby, aniby, aniżeliby, azaliby, azaliżby, ażby, ażeby, bądźby, boby, bodajby, bogdajby, bowiemby, byleby, chociażby, choćby, chybaby, coby, czyby, czyżby, czyliby, gdyby, gdyżby, gdzieby, gdzieżby, iżby, jakby, jakżeby, jakkolwiekby, jakoby, jakożby, jednakby, jednakżeby, jednakowożby, jeśliby, jeżeliby, leczby, natomiastby, niby, niżby, niechby, niechżeby, niechajby, nimby, niźliby, niżeliby, nużby, oby, otóżby, ponieważby, przecieżby, przetoby, skoroby, tedyby, toby, tożby, toćby, toteżby, więcby, wszakby, wszakżeby, wszakożby, wszelakoby, zaliby, zaliżby, zanimby, zaśby, zatemby, żeby
  13. Czasowniki defektywne.
    • Brak form nieosobowych czasu przeszłego i form imiesłowu biernego dla następujących czasowników:
    • dojść, nadejść, najść, obejść, odejść, podejść, pójść, przejść, przyjść, rozejść, ujść, wejść, wyjść, wzejść, zajść, zejść.
    • Brak form nieosobowych czasu przeszłego, form imiesłowu biernego i rzeczowników odsłownych (gerundiów) dla następujących czasowników:
    • iść, dosiąść, obsiąść, osiąść, podsiąść, posiąść, przesiąść, przysiąść, rozsiąść, siąść, usiąść, wsiąść, wysiąść, zasiąść, zsiąść.
    • Czasowniki, dla których dozwolone są tylko formy bezokolicznika, trzeciej osoby rodzaju nijakiego i rzeczowniki odsłowne (gerundia):
    • braknąć, cnić, cknić, dnieć, powodzić (jako czasownik niedokonany), rozednieć, rozedniewać, zabraknąć, zadnieć, zbraknąć.
      Uwaga: czasownik dokonany powodzić jest w pełni odmienny.
    • Pozostałe czasowniki defektywne i dozwolone formy ich odmiany:
    • powinien (powinna, powinno), winien (winna, winno) – tylko formy w trybie orzekającym,
      słychać – tylko bezokolicznik i formy imiesłowu biernego,
      widać – tylko bezokolicznik,
      wnijść – tylko bezokolicznik, formy czasu przyszłego i trybu rozkazującego,
      zwyknąć – tylko bezokolicznik i formy czasu przeszłego.


Zasady Dopuszczalności Słów obowiazujące do 31 grudnia 2017

SCRABBLE® jest zastrzeżonym znakiem towarowym J.W. Spears & Sons    |     © Prawa autorskie